Zes Paramita’s: Vrijgevigheid

59306504_5d561cd58c_qMededogen en vriendelijkheid: het zijn mooie woorden. Maar breng ze maar eens in de praktijk als je moe van je werk thuiskomt. Gelukkig zijn er de paramita’s, of perfecties. Zes deugden die de boeddhist helpen om ook buiten het meditatiekussen verlicht te zijn. Heel handig in relaties, ontdekte ik. Deze keer onderzoek ik de eerste paramita: vrijgevigheid.

Ik had een zware dag op mijn werk, was moe en mijn vriend zei iets waardoor ik me vreselijk gekwetst voelde. Ik reageerde vervolgens afstandelijk en kortaf. “Wat is er?”, vroeg hij. “Niks”, zei ik. “Weet je het zeker?” “Ja.” Hij haalde zijn schouders op en ging verder met waar hij mee bezig was. “Prima, dan niet.” Dat terwijl zelfs een doofstomme zou doorhebben dat er iets niet helemaal snor zat.  Nors ging ik verder met de afwas tot ik door een klein onbenullig iets compleet uit mijn slof schoot. Dan kan ik wel mooi praten over hoe mijn leven doordrenkt is van mededogen en vriendelijkheid, maar eerlijk is eerlijk: hoe compassievol is dit?

De zes paramita’s of perfecties zijn deugden die een bodhisattva in de loop van zijn spirituele pad ontwikkelt. De paramita’s zoals onderscheiden binnen het Mahayana boeddhisme zijn:

1 Dana – vrijgevigheid
2 Shila – discipline of zedigheid
3 Kshanti – geduld,
4 Virya – toewijding of energie
5 Dhyana – concentratie of meditatie
6 Prajna – inzicht of wijsheid

In latere versies van de boeddhistische canon  werden er nog vier deugden toegevoegd:

7. Upaya – bekwaamheid, methode
8. Pranidhana – belofte, resolutie, doorzettingsvermogen
9. Bala: spirituele kracht
10. Jnana: niet-conceptuele wijsheid.

Klik hier voor een overzicht van de paramita’s volgens het Theravada boeddhisme.

De zes paramita’s of perfecties, zijn deugden of acties waarmee een beoefenaar van het boeddhisme verlichting kan bereiken. De paramita’s bestaan uit: vrijgevigheid, discipline, geduld, toewijding, concentratie (meditatie) en inzicht (wijsheid).  Binnen het Mahayana boeddhisme worden ze gezien als acties die je helpen bij het ontwikkelen van compassie. Een goeie reden dus om de paramita’s eens goed onder de loep te nemen, te beginnen bij: vrijgevigheid.

Volledig aanwezig zijn
In het boeddhisme zijn er drie vormen van vrijgevigheid. Het geven van materiële zaken, het geven van bescherming en het geven van dharma. In sommige tradities wordt de laatste ook wel onbevreesdheid genoemd. Volgens zen leraar Thich Nhat Hang gaat het bij de tweede vorm over tijd en energie: “De tijd om er voor anderen te zijn. Het geven van tijd aan een stervende of iemand anders die lijdt. Vijf minuten volledig aanwezig zijn kan veel impact hebben. Tijd is niet er alleen om geld te verdienen, maar vormt ook de basis van het geschenk van dharma en onbevreesdheid.” Zen priester John Tarrant Roshi zei ooit: “Attention is the most basic form of love. Through it we bless and are blessed.”

Onbevreesdheid
De derde vorm, het geven van dharma wordt gezien als de hoogste vorm van vrijgevigheid, omdat dit geschenk oneindig is. Wanneer je iemand iets concreets geeft, dan is op dat moment jouw vrijgevigheid voltooid. Als iemand bang is in het donker geef je hem een zaklamp en ben je klaar, je hebt gegeven. Bij het geven van dharma gaat het meer over iets duurzaams, een manier van zijn.  De manier waarop je de boeddhistische leer belichaamt. Daarom wordt deze vorm van vrijgevigheid ook wel onbevreesdheid genoemd. Niet omdat je niet meer bang bent, maar omdat je gewaar kan zijn van je angsten en alsnog met twee benen op de grond kunt blijven staan.

Loslaten
Pema Chodron zegt dat de grond van vrijgevigheid loslaten is. Je angsten, het gevoel dat je niet genoeg bent, of je slechte humeur. Alles laten gaan. Ontspannen in het moment. Vrijgevig zijn is tegen al je angsten en twijfels in toch open durven zijn. Aan de rand van je comfortzone gaan staan en dan net een stapje verder zetten, ook al voelt dat vreselijk ongemakkelijk. “Elke keer als je volledig aanwezig kunt zijn mét het gevoel van angst of onzekerheid, laat je een klein stukje van je gewoontepatroon los. En samen met dat patroon de neiging om altijd zekerheid te hebben. Je hoeft niet altijd op je gemak gesteld te worden.” Zo stelt Chodron.

Rampscenario’s
Nou ben ik wat confrontaties betreft een ware antiheld, want veel liever ontwijk ik ze. Zo zat ik laatst met mijn vriend aan tafel. Hij keek me de hele tijd aan zonder iets te zeggen. Wilde hij iets van me? Moest ik iets doen? Deed ik iets verkeerd? Ik wist niet wat. Mijn irritatie bubbelde langzaam omhoog als lava op weg naar de mond van een vulkaan, maar ik durfde niks te zeggen. Ik was bang dat ik hem zou kwetsen of dat hij boos zou worden en daarnaast vind ik irritatie “slecht”.

Toch besloot ik de stoute schoenen aan te trekken en zei: “Ik zie dat je de hele tijd naar me kijkt en ik heb het gevoel dat je iets van me wilt, maar je zegt niets. Om eerlijk te zijn begin ik me een beetje te irriteren”. Mijn hart bonsde in mijn keel. Ik had alle rampscenario’s al in mijn afgespeeld en was voorbereid op het ergste. Maar er gebeurde niks. Ik was uit mijn comfortzone gesprongen en had voor een seconde mijn gewoontepatroon doorbroken. Door zelf te openen durfde hij vervolgens ook te vertellen wat hem dwars zat. Zo bleek iets wat in mijn hoofd heel groot en moeilijk leek zich ineens heel natuurlijk op te lossen. Simpelweg door voor heel even mijn angsten en rampscenario’s los te laten.

Groundlessness
Pema Chrodron gebruikt voor onbevreesdheid ook vaak het woord groundlesness. Geen grond hebben. Hiermee bedoelt ze dat onzekerheid inherent is aan het leven en dat we dit moeten accepteren, in plaats van te zoeken naar zekerheden. Een eng idee, omdat er niks is om je aan vast te klampen. Maar deze grondeloosheid heeft wel één groot voordeel: er is ook helemaal niks om op te pletter te vallen.

Auteur: Rianne
Foto: Aphrodite @Flickr

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s